logo

okana

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

ΚΑΙ ΔΙΑΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ

 

(Μουζάς Οδυσσέας, Επικ.Καθ.Ψυχ/κης-Δ/ντης Παν/κης Κλινικής Γ.Ν. Λάρισας – Τσιούρη Ιωάννα, Ψυχολόγος).

 

-         Η επικοινωνία αφορά στη μετάβαση μιας πληροφορίας (σκέψη, συναίσθημα, ιδέα) και έχει ως βασικές προϋποθέσεις την ύπαρξη ενός ομιλητή και ενός ακροατή, οι οποίοι αλληλοεπηρεάζονται.

-         Τα βασικά είδη επικοινωνίας είναι κυρίως δύο: η γλωσσική και η εξω-γλωσσική (βλέμμα, σωματική γλώσσα, έκφραση του προσώπου, κινήσεις του κεφαλιού, χορός, φωνητικά φαινόμενα).

-         Σύμφωνα με τη θεωρία του διπλού δεσμού, συχνά όταν επικοινωνούμε με τους άλλους στέλνουμε «διπλά» μηνύματα, δηλαδή αντιφατικά μηνύματα. Η θεωρία αυτή έχει γενικότερη χρησιμότητα στην κατανόηση των μορφών επικοινωνίας στην οικογένεια, ιδιαιτέρως στη σχέση μητέρας-παιδιού. Σε αυτή την περίπτωση, το παιδί αδυνατεί να ερμηνεύσει τα «διπλά» μηνύματα και να κατανοήσει το διαχωρισμό μεταξύ τους. Έτσι, νιώθει ότι όποια απάντηση και να δώσει θα θεωρηθεί άκυρη.

-         Δεν υπάρχει κατάσταση μη επικοινωνίας. Σε όλες τις περιπτώσεις μεταφέρουμε ένα μήνυμα.

-         Το μήνυμα που στέλνει ο πομπός δεν είναι πάντα αυτό που προσλαμβάνει ο δέκτης.

-         Τα στοιχεία της σωστής επικοινωνίας είναι ο χρόνος που πρέπει να βρίσκεται στο «εδώ και τώρα», τα πρόσωπα που χρησιμοποιούνται και πρέπει να είναι το πρώτο και δεύτερο ενικό και ο τονισμός των λέξεων που πρέπει να συμβαδίζει με το μήνυμα που μεταφέρεται κάθε φορά.

-         Απαντώνται πολλά δίκτυα σχέσεων μέσα στην οικογένεια, όπως ευρεία, πυρηνική, μονογονεϊκή κτλ.

-         Η οικογένεια αποτελεί ένα σύστημα μέσα στο οποίο κάθε μέλος της αλληλεπιδρά με τα υπόλοιπα ενώ η δομή της μπορεί να αλλάζει μέσα στο χρόνο, χωρίς να κινδυνεύει πάντα η ενότητά της.

-         Οι βασικές προϋποθέσεις ανάπτυξης διαπροσωπικών σχέσεων είναι η ύπαρξη κινήτρου, κοινών στάσεων και αντιλήψεων, κατάλληλου χώρου και χρόνου και μεταβιβαζόμενης πληροφορίας.

-         Οι σχέσεις συνήθως είναι συμπληρωματικές ή συναινετικές, αν και μπορεί να διαφοροποιούνται.

-         Οι λόγοι της τέλεσης ενός γάμου αλλάζουν και εξελίσσονται μέσα στο πέρασμα του χρόνου.

-         Οι κυρίαρχες φάσεις της οικογένειας είναι η ένωση του ζευγαριού, ο ερχομός του πρώτου παιδιού, η ένταξη στο σχολείο, η ανεξαρτητοποίηση κάποιου παιδιού και τελικά όλων.

-         Σε κάθε φάση εξέλιξης της οικογένειας μπορεί να αναπτυχθεί ψυχοπαθολογία σε κάποιο μέλος της.

-         Θεμέλιος σκοπός της οικογένειας είναι η διαφοροποίηση και η ανεξαρτητοποίηση των μελών της.

-         Η εκτίμηση μιας οικογένειας προκύπτει από την μελέτη των εξελικτικών της φάσεων, της επικοινωνίας μεταξύ των μελών της, της συναισθηματικής της κατάστασης, της ατμόσφαιρας που επικρατεί στο σπίτι, της συνεκτικότητας και της ιεραρχικής της δομής (υποσυστήματα, ρόλοι).

-         Αποφεύγοντας τις έννοιες του σωστού και του λάθους, το ζητούμενο στην επικοινωνία μας με τους άλλους είναι η αποτελεσματικότητά της.

-         Τα τρία κυριότερα στοιχεία της αποτελεσματικής επικοινωνίας από την μεριά του ομιλητή είναι:

α) η σταθερή βλεμματική επαφή

β) η σαφής διατύπωση του αιτήματος

γ) η λεκτικοποίηση του συναισθήματος,

ενώ από την πλευρά του ακροατή είναι:

α) και πάλι άμεση βλεμματική επαφή

β) η προσπάθεια κατανόησης του αιτήματος και

γ) η ανταπόκριση στο συναίσθημα του ομιλητή.

-         Σκοπός της αποτελεσματικής επικοινωνίας δεν είναι απαραίτητα η ικανοποίηση του αιτήματός μας από τον ακροατή, αν και μια τέτοιου είδους επικοινωνία την καθιστά πολύ πιθανή.

-         Η λεκτική και μη λεκτική επιθετικότητα, η αποφυγή του βλέμματος, οι υψηλοί τόνοι φωνής, η μη εκδήλωση συναισθημάτων, η έλλειψη σεβασμού, οι αναφορές σε παλιότερες εμπειρίες, οι γενικεύσεις είναι πάντα στοιχεία μιας μη αποτελεσματικής επικοινωνίας.

-         Η συναισθηματική εκφραστικότητα, πρέπει να περιλαμβάνει όλο το φάσμα όχι μόνον των θετικών, αλλά και των αρνητικών συναισθημάτων, όπως για παράδειγμα του θυμού, και συμβάλλει σημαντικά στη μη συσσώρευση των συναισθημάτων αυτών αλλά και στη διαχείρισή τους.

-         Στην περίπτωση της έκφρασης αρνητικών συναισθημάτων, α) η διατήρηση της κατάλληλης έκφρασης στο πρόσωπο, β) η ήρεμη και σταθερή έκφραση, αποφεύγοντας τις εντάσεις, γ) η επικέντρωση στη συμπεριφορά που έγινε αιτία της προσωπικής μας ενόχλησης στη συγκεκριμένη περίπτωση με σαφή τρόπο, δ) η λεκτική περιγραφή του συναισθήματός μας και ε) η πρόταση μιας εναλλακτικής λύσης από τη μεριά του ομιλητή και η α) διατήρηση της βλεμματικής επαφής, β) η εμφανής λεκτική ή μη λεκτική κατανόηση της ενόχλησης που προκαλέσαμε από τη μεριά του ακροατή, είναι στοιχεία που θα καταλήξουν σε μια αποτελεσματική επικοινωνία.

Αν και ένα τέτοιο είδος επικοινωνίας δεν είναι δύσκολο στην επίτευξή του, ωστόσο δεν είναι συχνό.

Και για να γίνει, επιβάλλεται να απαγκιστρωθούμε από τις παλιές, μαθημένες μας συμπεριφορές.